Phố cổ, liệu bạn có biết là mình không biết? :)

“Cứ mỗi lần đến phố cổ là tao bị lạc mi ạ”, Tú nói.
“ừ chắc phải đến mấy chục lần thì mới đỡ hơn”, tôi nhấp ngụm trà đá rồi trả lời. Ngó đồng hồ, còn 10 phút nữa trung tâm giao lưu văn hóa phố cổ mới mở cửa. Bọn tôi chém gió vài chuyện khác để giết thời gian.

Ngẫm lại, tôi thừa biết việc đến một nơi nào đó cả chục lần có lẻ cũng không đảm bảo là tôi hiểu nó. Ở một nơi nào đó đủ lâu sẽ tạo sự thân thuộc. Ta có thể đi đường với chế độ default, hay biết chính xác ăn nem chỗ nào sẽ ngon, lâu dần tạo nên hoài niệm và cảm xúc riêng biệt với một thành phố mà với ta đã từng là vùng đất lạ (và xấu xí). Nhưng hiểu nó ư, không chắc. Với tôi, hiểu tức là bạn giải thích được tại sao nó lại như bây giờ, những yếu tố biến đối theo thời gian, cái gì tạo nên đặc trưng của nó so với những chỗ khác. Khi đạt đến tầng đó của tri thức, ta sẽ nhìn sự vật với con mắt khác, trên nền tảng hỗ trợ của quá khứ để cảm nhận sâu hơn hiện tại và có sự phóng chiếu nhất định đến tương lai. Ta sẽ trân trọng, cảm sâu và từ đó có những quyết định đúng đắn hơn về vai trò của mình trong việc là một nhân tố bảo tồn, hoặc có thể ngược lại – nhận ra tính phá hoại trong sự tồn tại của bản thân. Hoặc đơn giản là thêm nhận thức về môi trường sống.

Để làm được điều đó, những người như tôi và bạn tôi là những đối tượng phù hợp hơn  cả. Bọn tôi đã đến đây chục lần có lẻ và đều có những thông tin rời rạc về nó, chờ một chất keo dính đủ chắc để vẽ nên bức tranh vĩ mô hơn.

Trung tâm giao lưu văn hóa phố cổ – triệu hồi các nhà nghiên cứu

20180825_135309

Mô hình kiến trúc phố cổ, kết quả của quá trình nghiên cứu của đại học Showa, Nhật Bản

Hãy nhắm mắt lại và tưởng tượng chút. Một ngày nọ bạn kêu lên

“Tao chả biết gì về Hà Nội cả”

Và sau khi bạn thốt lên câu đó, lập tức các nhà nhân học Pháp từ gần trăm năm trước tự dưng lù lù xuất hiện

Hey, cái hồi chỗ này mới có vài tẹo người sống, tao đã đến đây và vẽ bản đồ rồi

Còn tao thì vẽ kí họa“, một người khác phát biểu

Tao chụp ảnh“, một nhân vật có ria quai nón nhảy vào vẻ tự hào. Mày có biết là từ khi có tao mới có các ảnh màu về Đông Dương không? Đáng ra là ảnh của tao cứ để ở viện Viễn Đông Bác Cổ, may gần đây mới mang về HN đấy.

Trong khi hội nhân học Pháp đang tán dương nhau về thành thích của mình thì từ đâu Vũ Trọng Phụng, Thạch Lam và Bùi Xuân Phái lù lù xuất hiện

Hừm, nhưng chính tao mới là người viết nên cái chất dịu dàng của Hà Nội”, Lam nói, mất đi vẻ thủ thỉ thường thấy.

Còn tao vẽ nó. Mày cứ để ý thì thấy ảnh nhái tranh tao xuất hiện khắp nơi“, anh Phái vuốt râu.

Nhưng bọn mày thiếu mất vẻ hiện đại rồi, tao phải dùng drone và cử người đi phỏng vấn khắp nơi để có được một bộ sưu tập cập nhật về Hà Nội, đại diện viện Goethe thốt lên.

Còn trong lúc tất cả đang xôm thì trong một góc, các chuyên gia của viện nghiên cứu đại học Showa đang cần mẫn dựng lại các mô hình về các kiến trúc nổi bật tại nơi đây.

Tất cả những tư liệu quý như vậy đều được đặt trong không gian sáng và tinh tế của trung tâm giao lưu văn hóa phố cổ Hà Nội. 

PHỐ CỔ HÀ NỘI – ÔN CỐ TRI TÂN

Để trình bày lại tất cả các chi tiết như vậy về Hà Nội mà không gây choáng ngợp và nhàm chán, các chuyên gia đã trình bày theo 2 hướng: chủ điểmtrục thời gian. Nói cách khác, đây là các chủ điểm chính về Hà Nội nói chung và phố cổ Hà Nội nói riêng, xuyên suốt hơn 1000 năm lịch sử. Khung thời gian gồm các mốc chính

  • được tính từ lúc Lý Công Uẩn dời đô về Hà Nội (phân tích địa thế, phong thủy Hà Nội),
  • việc Hà Nội được chia làm 3 vòng tròn (việc xây hoàng thành),
  • sự xuất hiện của 36 phố phường.
  • việc pháp đóng chiếm và quy hoạch thành phố, kèm ưu điểm và nhược điểm của quá trình này.
  • Hà Nội thời chiến
  • Hà Nội thời bao cấp
  • Hà Nội sau đổi mới.
  • ảnh và thông điệp
  • Các cuốn sách được các viện nghiên cứu đóng góp.

Dưới đây là một số hình ảnh trong trung tâm văn hóa:

20180825_131056

Trung tâm có 3 tầng, trong đó phần về Hà Nội ở tầng 2

20180825_131755.jpg

Nhiều người biết đến Rhodes như là người mang chữ cái Latin cho người Việt mà quên rằng ông cũng là một nhà nghiên cứu cần mẫn.

20180825_131907.jpg

Khu bên trái. ảnh đen trên tường là chỉ dẫn về trung thời gian chính, còn ảnh trên bàn là thông tin chi tiết.

20180825_132654

Chỉ dẫn theo các khung thời gian chính

20180825_132200

Ngay giữa phòng là 1 timeline về lịch sử Hà Nội

20180825_133055

Thông tin luôn mang tính phân tích hơn là chỉ trình bày

20180825_135119.jpg

ảnh được lấy từ nguồn của các nhà nghiên cứu nhân học nổi tiếng của Pháp, Việt Nam và Nhật Bản.

20180825_133818.jpg

Mối quan hệ giữa các khu buôn bán với các làng nghề ở đồng bằng sông Hồng

20180825_135355.jpg

Các bạn học chuyên về kiến trúc được ưu ái dành hẳn một khu vực gọi là “bàn kiến trúc sư”, mô tả mô hình kiến trúc chính cũng như các mặt cắt ngang, dọc và chi tiết trang trí tại đây.

20180825_141350.jpg

Yếu tố con người được đan xen với sự phân tích lý tính về khu vực

20180825_142838.jpg

Bộ sách của viện Goethe về Hà Nội

 

HIỂU ĐỂ LÀM GÌ?

Cá nhân tôi cảm thấy chúng ta đang sống trong một kỉ nguyên thực dụng, ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố. Một trong những quan điểm ảnh hưởng đó là luôn nhìn sự vật dưới tính ứng dụng (utility). Quan điểm này có lẽ bởi chúng ta đang trong guồng quay phát triển nhằm “đuổi kịp” các nước khác trên thế giới, nhưng trong quá trình đó, ta quên mất mình là ai. Khi không biết được những cái khiến mình khác biệt, thì quá trình phát triển đó sẽ thúc đẩy sự xóa bỏ cái cũ để đồng hóa và theo đuổi tính hiện đại. Khi Pháp xâm lược Hà Nội, thực dân Pháp cũng đã áp đặt quan điểm “gọn, sạch” lên việc tái cấu trúc không gian thành phố này, làm giảm đi tính chất “làng trong phố” tại đây. Còn hiện tại, những người trẻ có lẽ cũng nên lùi lại một bước để hiểu và nhận ra vai trò của mình, dù là nhỏ bé, trong bức tranh toàn cảnh của môi trường đô thị nói riêng và cá tính dân tộc nói chung.

20180825_143707.jpg

Advertisements